Czym różni się zawór równoważący od zaworu priorytetu i zwykłego zaworu odcinającego
Zawór odcinający ma dwa położenia i służy do zamykania przepływu, zawór równoważący ustawia na stałe określony przepływ w obiegu, a zawór priorytetu decyduje, który odbiornik dostaje wodę w pierwszej kolejności. Mogą wyglądać podobnie i mieć te same gwinty, ale zamiana jednego na drugi zwykle kończy się instalacją, która działa źle albo wcale.
Różnicę najlepiej widać w zestawieniu. Poniższa tabela porównuje trzy rodzaje armatury pod kątem funkcji, miejsca montażu i sposobu obsługi.
| Cecha | Zawór odcinający | Zawór równoważący | Zawór priorytetu |
|---|---|---|---|
| Zadanie | otwiera lub zamyka przepływ | dławi przepływ do wartości projektowej | daje pierwszeństwo jednemu odbiornikowi |
| Typowe miejsce | przyłącze, piony, urządzenia | piony i obiegi instalacji c.o., chłodu, c.w.u. | rozgałęzienie zasilające dwa odbiorniki |
| Obsługa | ręczna, w razie potrzeby | jednorazowa nastawa przy regulacji instalacji | samoczynna, zależna od ciśnienia lub przepływu |
| Pomiar | brak | zwykle króćce pomiarowe | zależnie od konstrukcji |
Zawór odcinający i zawór równoważący
Najprostszy zawór odcinający, kulowy lub grzybkowy, nie reguluje niczego. Ma być w pełni otwarty albo w pełni zamknięty. Pracujący w położeniu pośrednim zawór kulowy szybciej się zużywa, a jego uszczelnienia ulegają erozji. W sieciach wodociągowych rolę odcinającą pełnią zasuwy i zawory o większych średnicach, a każdy zawór na przyłączu domu musi być dostępny i opisany. Gdy na budowie potrzebny jest zawór wodociągowy do przyłącza, dobiera się go do średnicy rury, ciśnienia nominalnego i sposobu połączenia, czy to gwintowego, kołnierzowego, czy do rur PE.
Przegląd armatury stosowanej na sieciach i przyłączach daje kategoria, w której każdy zawór ma podane ciśnienie robocze i dopuszczenie do wody pitnej. To dwie informacje, których nie można pominąć przy zakupie.
Zawór równoważący działa inaczej. W instalacji z kilkoma pionami lub obiegami woda zawsze wybiera drogę najmniejszego oporu, więc obiegi najbliżej pompy dostają jej za dużo, a najdalsze za mało. Zawór równoważący wprowadza w obieg celowy opór. Instalator ustawia go pokrętłem z podziałką, a przepływ sprawdza przyrządem podłączonym do króćców pomiarowych. Przykładem takiej armatury jest zawór równoważący DN 20 z odwodnieniem, który pozwala też odciąć obieg i spuścić z niego wodę. Po nastawieniu pokrętło blokuje się, żeby przypadkowe przekręcenie nie zniszczyło regulacji.
Kiedy potrzebny jest zawór priorytetu
Zawór priorytetu montuje się tam, gdzie jedno źródło zasila dwa odbiorniki, a jeden z nich jest ważniejszy. Gdy przepływ lub ciśnienie są niewystarczające dla obu, zawór najpierw zaspokaja odbiornik priorytetowy, a drugi dostaje wodę dopiero wtedy, gdy wystarcza jej dla pierwszego. W instalacjach budynkowych pozwala to na przykład zapewnić pierwszeństwo przygotowaniu ciepłej wody przed innym obiegiem albo chronić urządzenie wymagające stałego zasilania. Sposób działania i zakres nastaw zależą od konstrukcji, dlatego zawór priorytetu dobiera się według karty producenta i schematu instalacji, a nie tylko według średnicy przyłącza.
Najczęstsze błędy przy tych trzech zaworach dobrze pokazuje druga tabela:
| Objaw | Częsta przyczyna | Rozwiązanie |
|---|---|---|
| Najdalsze grzejniki zimne, najbliższe za gorące | brak lub zła nastawa zaworów równoważących | regulacja hydrauliczna z pomiarem przepływu |
| Zawór kulowy cieknie po roku pracy | używany do dławienia przepływu | wymiana i dodanie zaworu regulacyjnego |
| Jeden odbiornik okresowo bez zasilania | brak priorytetu lub źle dobrany zawór priorytetu | sprawdzenie schematu i nastawy |
Przy zakupie dowolnego z tych zaworów warto sprawdzić kilka rzeczy:
- ciśnienie nominalne i maksymalną temperaturę pracy,
- materiał korpusu i dopuszczenie do kontaktu z wodą pitną, jeśli dotyczy,
- średnicę, gwint lub rodzaj kołnierza,
- kierunek przepływu oznaczony strzałką na korpusie,
- dostępność do obsługi i pomiaru po zabudowie.
Przeczytaj także
Co zrobić gdy zawór termostatyczny przy grzejniku jest mokry tylko rano?
HydraulikaPoranne kłopoty z zaworem termostatycznym?
Czytaj artykuł: Co zrobić gdy zawór termostatyczny przy grzejniku jest mokry tylko rano?Co zrobić gdy zawór spustowy przy grzejniku kapie mimo dokręcenia?
HydraulikaWieczorna herbatka, ciepły koc i szum kaloryfera… Nagle jednak słyszysz to niepokojące kapanie.
Czytaj artykuł: Co zrobić gdy zawór spustowy przy grzejniku kapie mimo dokręcenia?Co zrobić gdy zawór główny wody nie zakręca się do końca?
HydraulikaKiedy zawór główny wody w Twoim domu zaczyna sprawiać problemy, może to prowadzić do niechcianych…
Czytaj artykuł: Co zrobić gdy zawór główny wody nie zakręca się do końca?