Dlaczego ciśnienie w instalacji centralnego ogrzewania spada kilka dni po uzupełnieniu wody

Dolewasz wodę do instalacji grzewczej, manometr na kotle pokazuje prawidłowe 1,5 bara, a po trzech, czterech dniach wskazówka znów zbliża się do dolnej granicy. Kocioł zgłasza błąd niskiego ciśnienia albo wyłącza się w najmniej odpowiednim momencie, zwykle w chłodny poranek. Taki objaw nie jest awarią samą w sobie, tylko sygnałem, że w zamkniętym obiegu coś ucieka: powietrze, woda albo ciśnienie gazu w naczyniu wzbiorczym.

Dobra wiadomość jest taka, że przyczynę da się w większości przypadków ustalić samodzielnie, obserwując manometr i kilka newralgicznych miejsc instalacji.

• W pierwszych dniach po napełnieniu niewielki spadek ciśnienia jest normalny, bo z wody uwalnia się powietrze.
• Stały spadek o kilka dziesiątych bara na tydzień oznacza zwykle mały wyciek albo nieszczelny zawór bezpieczeństwa.
• Duże wahania między stanem zimnym a gorącym wskazują na niesprawne naczynie wzbiorcze.

Jakie ciśnienie powinna mieć domowa instalacja c.o.?

W zamkniętej instalacji centralnego ogrzewania w domu jednorodzinnym ciśnienie robocze mieści się najczęściej w przedziale 1,2-2,0 bara, mierzone na zimnej instalacji. Wartość zależy od wysokości budynku: na każdy metr słupa wody nad kotłem przypada około 0,1 bara, do tego dochodzi zapas, który chroni najwyżej położone grzejniki przed zasysaniem powietrza. W domu parterowym zwykle wystarcza 1,2-1,5 bara, w budynku piętrowym z poddaszem lepiej utrzymywać 1,5-1,8 bara.

Górną granicę wyznacza zawór bezpieczeństwa, w kotłach gazowych najczęściej ustawiony na 3 bary. Po nagrzaniu wody ciśnienie rośnie, bo woda zwiększa objętość. Przy sprawnym naczyniu wzbiorczym przyrost wynosi zwykle 0,2-0,5 bara. Jeśli po nagrzaniu manometr skacze o bar lub więcej, problem leży właśnie w naczyniu.

Najczęstsze przyczyny spadku ciśnienia po uzupełnieniu wody

Powietrze uwalniane z nowej wody

Świeża woda z wodociągu zawiera rozpuszczone gazy. Po podgrzaniu wydzielają się one i uciekają przez automatyczne odpowietrzniki przy kotle oraz na pionach. Ubytek objętości powoduje spadek ciśnienia o 0,1-0,3 bara w pierwszych dniach. Wystarczy wtedy jednorazowo uzupełnić wodę i odpowietrzyć grzejniki. Jeśli masz z tym kłopot, przeczytaj, jak samodzielnie odpowietrzyć grzejnik zimny w górnej części. Gdy po tygodniu sytuacja się powtarza, przyczyna jest inna.

Mały, niewidoczny wyciek

Nawet kropla na minutę daje kilka litrów wody w tygodniu, a w instalacji o pojemności 100-150 litrów to wystarczy, by ciśnienie wyraźnie spadło. Woda często odparowuje z gorących elementów, zanim zdąży zostawić ślad na podłodze. Typowe miejsca to dławnice zaworów grzejnikowych, śrubunki przy grzejnikach, połączenia przy pompie obiegowej i filtrze oraz korki odpowietrzników.

Nieszczelny zawór bezpieczeństwa

Zawór bezpieczeństwa ma wylot podłączony zwykle do kanalizacji przez lejek albo syfon. Jeśli gniazdo zaworu jest zanieczyszczone osadem, zawór przepuszcza wodę po każdym nagrzaniu instalacji i nikt tego nie widzi. Warto podstawić pod wylot pojemnik albo kawałek ręcznika papierowego na kilka dni.

Niesprawne naczynie wzbiorcze

Naczynie przeponowe przejmuje przyrost objętości wody podczas grzania. Gdy z poduszki gazowej ucieknie azot albo pęknie membrana, naczynie przestaje działać: ciśnienie gwałtownie rośnie przy grzaniu, zawór bezpieczeństwa upuszcza nadmiar, a po ostygnięciu brakuje wody i manometr spada. Ten cykl powtarza się codziennie i wygląda jak powolny wyciek. Jeśli membrana jest uszkodzona, pomocny będzie poradnik, jak wymienić membranę w naczyniu wzbiorczym instalacji CO.

Jak krok po kroku znaleźć przyczynę

1. Zapisz ciśnienie na zimnej instalacji rano i po kilku godzinach pracy kotła. Różnica powyżej 0,7-1,0 bara wskazuje na naczynie wzbiorcze.
2. Sprawdź wylot zaworu bezpieczeństwa. Mokry lejek lub ślady kamienia oznaczają, że zawór pracuje albo przecieka.
3. Obejrzyj wszystkie grzejniki, zawory i śrubunki. Przetrzyj połączenia suchym ręcznikiem papierowym, który pokaże nawet wilgoć.
4. Skontroluj ciśnienie wstępne naczynia. Po wyłączeniu kotła i spuszczeniu ciśnienia po stronie wody zmierz je na zaworku naczynia manometrem do opon. Powinno być o około 0,2-0,3 bara niższe niż ciśnienie robocze zimnej instalacji.
5. Jeśli z zaworka naczynia przy naciśnięciu leci woda zamiast powietrza, membrana jest uszkodzona i naczynie trzeba naprawić albo wymienić.
6. Gdy wszystkie punkty są w porządku, a ciśnienie dalej spada, zleć próbę szczelności instalacji. Wyciek może być w posadzce albo w wymienniku kotła.

Objawy i co oznaczają

Objaw	Najbardziej prawdopodobna przyczyna	Co zrobić
Spadek tylko w pierwszych dniach po napełnieniu	Odgazowanie wody	Uzupełnić wodę, odpowietrzyć grzejniki
Równy spadek przez cały sezon	Mały wyciek na połączeniu	Przejrzeć zawory i śrubunki, dokręcić lub uszczelnić
Duży skok ciśnienia przy grzaniu, potem spadek	Naczynie wzbiorcze bez ciśnienia wstępnego	Dopompować poduszkę lub wymienić naczynie
Mokry lejek pod zaworem bezpieczeństwa	Zawór przepuszcza wodę	Przepłukać gniazdo, a gdy nie pomoże, wymienić zawór
Ciśnienie rośnie samo, bez dolewania	Nieszczelny wymiennik c.w.u. w kotle dwufunkcyjnym	Wezwać serwis kotła

Kiedy wymienić naczynie, a kiedy wezwać fachowca

Naczynie wzbiorcze w kotle wiszącym ma zwykle 6-10 litrów, a w instalacjach z kotłem stojącym lub pompą ciepła stosuje się osobne zbiorniki 18-50 litrów. Jeśli instalacja została rozbudowana o nowe grzejniki albo ogrzewanie podłogowe, fabryczne naczynie w kotle może być po prostu za małe. Wtedy zamiast dopompowywania poduszki lepiej dołożyć zewnętrzne naczynie. Wybierając je, sprawdź pojemność, maksymalne ciśnienie pracy i fabryczne ciśnienie wstępne. Przegląd modeli znajdziesz w kategorii naczynia wzbiorcze do instalacji c.o..

Samodzielnie możesz bezpiecznie uzupełniać wodę, odpowietrzać grzejniki, kontrolować ciśnienie wstępne naczynia i dokręcać śrubunki. Wymiana zaworu bezpieczeństwa, naczynia wbudowanego w kocioł czy diagnoza wymiennika to już zadanie dla instalatora lub serwisu kotła, bo wymaga opróżnienia części instalacji i sprawdzenia kotła po ponownym napełnieniu. Pamiętaj też, że częste dolewanie świeżej wody przyspiesza korozję i osadzanie kamienia, dlatego nie warto traktować ciągłego uzupełniania jako rozwiązania. Jeśli przy okazji zauważysz, że pompa sama się wyłącza i uruchamia, zajrzyj do tekstu o tym, dlaczego pompa obiegowa w instalacji CO ciągle się restartuje.