Jak dobrać blok rozdzielczy na szynę DIN do przekroju przewodów i obciążenia
Blok rozdzielczy na szynę DIN dobiera się według trzech parametrów: prądu znamionowego nie mniejszego niż prąd zabezpieczenia przed blokiem, zakresu przekrojów zacisków wejściowych i wyjściowych oraz materiału przewodów, bo do przewodów aluminiowych potrzebne są zaciski do tego przystosowane. Liczba biegunów i odpływów wynika z kolei z tego, ile obwodów ma być zasilonych z jednego przewodu.
Bloki rozdzielcze, nazywane też blokami rozgałęźnymi lub listwami rozdzielczymi, upraszczają okablowanie rozdzielnicy. Zamiast łączyć kilka przewodów pod jednym zaciskiem aparatu, co jest niedopuszczalne przy większości wyłączników, przewód zasilający wprowadza się do bloku, a z jego zacisków wyjściowych rozprowadza zasilanie dalej.
Do czego służy blok rozdzielczy
Blok ma zwykle jeden lub dwa duże zaciski wejściowe i kilka mniejszych wyjściowych, połączonych wspólną szyną przewodzącą w izolacyjnej obudowie. Mocuje się go na szynie montażowej TH35, tak samo jak wyłączniki. Wersje jednobiegunowe stosuje się na przykład do rozdzielenia przewodu neutralnego, a wersje wielobiegunowe mają osobne tory dla L1, L2, L3, N i PE w jednej obudowie, oznaczone kolorami. Przegląd typowych rozwiązań, od małych bloków do domowych rozdzielnic po duże bloki do rozdzielnic przemysłowych, daje kategoria blok rozdzielczy na szynę.
W domowych rozdzielnicach blok pojawia się najczęściej za wyłącznikiem głównym, skąd zasilanie trafia do kilku wyłączników różnicowoprądowych. W budynkach usługowych i przemysłowych bloki rozdzielają zasilanie z kabla o dużym przekroju na odpływy do podrozdzielnic.
Prąd znamionowy i przekroje zacisków
Pierwszy parametr to prąd znamionowy bloku. Musi on być co najmniej równy prądowi znamionowemu zabezpieczenia, które chroni przewód zasilający blok. Jeśli blok stoi za rozłącznikiem głównym 63 A, blok o prądzie 40 A jest niewystarczający, nawet jeśli suma odpływów wydaje się mała.
Drugi parametr to zakresy przekrojów. Zaciski wejściowe muszą przyjąć przewód zasilający, a wyjściowe przewody odpływowe, i każdy zacisk ma podany zakres od najmniejszego do największego przekroju. Przewód cieńszy od dolnej granicy nie zostanie dobrze dociśnięty, a grubszy po prostu się nie zmieści. Dla przewodów wielodrutowych stosuje się tulejki zaciskane, które zapobiegają rozpłaszczaniu i wysuwaniu się drutów.
| Przekrój przewodu wejściowego | Typowe zastosowanie | Orientacyjna klasa bloku |
|---|---|---|
| 10-16 mm2 | rozdzielnica domu jednorodzinnego | bloki do około 80-100 A |
| 25-35 mm2 | większy dom, lokal usługowy, wlz w budynku | bloki około 100-125 A |
| 50-70 mm2 | rozdzielnica obiektu, zasilanie podrozdzielnic | bloki około 160 A i więcej |
Wartości w tabeli są orientacyjne, bo dopuszczalny prąd zależy od sposobu ułożenia kabla, jego długości i materiału żył. O doborze przekroju przewodu zasilającego decyduje projektant, a blok dobiera się do już ustalonego przekroju i zabezpieczenia.
Duże przekroje i przewody aluminiowe
Przy dużych przekrojach stosuje się bloki z kilkoma rzędami zacisków o różnej wielkości. Przykładem jest blok rozdzielczy 70mm2 o prądzie znamionowym 192 A, z zaciskami na przewody 70 mm2 i 50 mm2 oraz mniejszymi na odpływy, w wersji niebieskiej dla przewodu neutralnego. Taki blok pozwala w jednym miejscu połączyć zasilanie z kabla głównego i kilka odpływów o różnych przekrojach.
Coraz więcej kabli zasilających, zwłaszcza w przyłączach i wlz, ma żyły aluminiowe. Aluminium wymaga zacisków dopuszczonych do tego materiału, bo pod zwykłym zaciskiem miedzianym z czasem traci docisk, utlenia się i nagrzewa. Bloki oznaczone jako Al/Cu mają zaciski przystosowane do obu metali. Do takich zastosowań służy na przykład blok rozdzielczy 35mm2 w wersji odgałęźnej, przystosowany do przewodów miedzianych i aluminiowych. Przy montażu żyły aluminiowej:
- usuwa się warstwę tlenków szczotką lub nożem tuż przed włożeniem do zacisku,
- stosuje się pastę lub smar przewodzący, jeśli zaleca go producent bloku,
- dokręca się zacisk kluczem dynamometrycznym do momentu podanego w karcie,
- nie łączy się miedzi i aluminium bezpośrednio pod jednym zaciskiem, jeśli producent tego nie dopuszcza.
Montaż i kontrola w rozdzielnicy
Blok montuje się tak, żeby przewody wchodziły do niego bez naprężeń i ostrych zagięć. Duże przekroje są sztywne i potrafią wyrwać zacisk, jeśli zostaną dogięte na siłę. Osłony bloku zakłada się przed podaniem napięcia, a puste zaciski pozostawia zakręcone. W dokumentacji rozdzielnicy warto opisać, które odpływy wychodzą z bloku i jakim przekrojem. Podczas okresowych pomiarów i przeglądów sprawdza się stan zacisków, a w razie śladów przegrzania, takich jak przebarwienia obudowy, blok wymienia się na nowy, bo uszkodzona izolacja nie odzyskuje swoich właściwości.
Najczęstsze pytania
Czy blok rozdzielczy może zastąpić szynę łączeniową grzebieniową?
Nie, to inne elementy. Szyna grzebieniowa łączy zaciski wielu aparatów w rzędzie, a blok rozdziela jeden przewód na kilka odpływów prowadzonych przewodami.
Czy blok rozdzielczy wymaga osobnego zabezpieczenia?
Blok sam nie zabezpiecza obwodów. Chroni go zabezpieczenie przewodu zasilającego, a każdy odpływ powinien mieć własne zabezpieczenie dobrane do przekroju przewodu.
Czy do bloku można wpiąć przewód typu linka bez tulejki?
Część zacisków na to pozwala, ale tulejka zaciskana jest pewniejsza i zalecana przy przewodach wielodrutowych, bo zapobiega rozchodzeniu się drutów.
Przeczytaj także
Bloki rozdzielcze w instalacjach elektrycznych
Jak dobrać blok rozdzielczy do swojej instalacji i nie popełnić kosztownego błędu Blok rozdzielczy…
Czytaj artykuł: Bloki rozdzielcze w instalacjach elektrycznychMontaż rozdzielnicy trójfazowej
ElektrykaW pulsującym sercu nowoczesnej energetyki bije rytm zaawansowanej technologii i innowacji.
Czytaj artykuł: Montaż rozdzielnicy trójfazowejCo zrobić gdy rozdzielnica elektryczna się przegrzewa?
ElektrykaPrzegrzewająca się rozdzielnica elektryczna to problem, który można porównać do tykającej bomby…
Czytaj artykuł: Co zrobić gdy rozdzielnica elektryczna się przegrzewa?