Jak działa zawór schładzający przy kotle na paliwo stałe i kiedy jest wymagany
Kocioł gazowy czy olejowy można wyłączyć w ułamku sekundy, odcinając dopływ paliwa. W kotle na paliwo stałe, opalanym węglem, drewnem czy pelletem z ręcznym zasypem, w komorze zostaje rozżarzony opał, który grzeje jeszcze przez długi czas. Jeśli w tym momencie zabraknie odbioru ciepła, na przykład z powodu zaniku prądu i zatrzymania pompy, temperatura wody w kotle rośnie. W skrajnym przypadku dochodzi do wrzenia, gwałtownego wzrostu ciśnienia i uszkodzenia kotła lub instalacji. Zawór schładzający to jedno z zabezpieczeń, które ma do tego nie dopuścić.
Układ otwarty i zamknięty a bezpieczeństwo
Przez wiele lat kotły na paliwo stałe pracowały w układzie otwartym, z naczyniem wzbiorczym otwartym na strychu. Nadmiar wody i pary miał tam ujście, a instalacja nie mogła rozwinąć dużego ciśnienia. Wadą takiego układu jest kontakt wody z powietrzem, korozja i straty wody przez parowanie.
Współcześnie coraz częściej stosuje się układ zamknięty, z przeponowym naczyniem wzbiorczym i zaworem bezpieczeństwa. Taki układ jest wygodniejszy, ale w przypadku kotła na paliwo stałe wymaga dodatkowego zabezpieczenia przed przegrzaniem. Przepisy i normy dotyczące zabezpieczenia instalacji c.o. oraz instrukcje producentów kotłów określają, jakie rozwiązania należy zastosować. Zawór schładzający, nazywany też zaworem termostatycznym DBV lub zaworem zabezpieczenia termicznego, jest jednym z nich.
Jak działa zawór schładzający
Zawór schładzający ma czujnik temperatury umieszczony w kotle lub na wyjściu z kotła i zawór otwierający przepływ zimnej wody z wodociągu.
- Gdy temperatura wody w kotle przekroczy wartość progową, zwykle około 95-97 stopni, element termostatyczny otwiera zawór.
- Zimna woda z sieci wodociągowej przepływa przez wężownicę schładzającą w kotle albo bezpośrednio przez kocioł, w zależności od konstrukcji.
- Ogrzana woda odpływa do kanalizacji, odbierając nadmiar ciepła.
- Po spadku temperatury zawór samoczynnie się zamyka.
Najważniejszą zaletą zaworu jest to, że działa bez zasilania elektrycznego. Wykorzystuje ciśnienie wody w sieci i rozszerzalność cieczy w czujniku, dlatego chroni kocioł właśnie wtedy, gdy wyłączy się prąd i stanie pompa obiegowa.
Jak podłączyć zawór schładzający
Montaż powinien wykonać instalator zgodnie z instrukcją kotła i zaworu. Ogólny układ wygląda następująco.
- Czujnik zaworu montuje się w tulei zanurzeniowej w kotle lub na zasilaniu, możliwie blisko wyjścia gorącej wody.
- Zawór podłącza się do zimnej wody z wodociągu, przed którą nie może być zaworu, który ktoś przypadkiem zamknie. Ciśnienie w sieci musi być wystarczające do przepływu wody przez wężownicę.
- Wyjście z wężownicy lub z zaworu kieruje się do kanalizacji przez lejek z przerwą powietrzną, żeby było widać przepływ.
- Przed zaworem montuje się filtr siatkowy, który chroni gniazdo przed zanieczyszczeniami z wodociągu.
- Jeżeli woda pochodzi ze studni z hydroforem, trzeba pamiętać, że przy zaniku prądu pompa studzienna nie działa. W takim przypadku zawór schładzający z wody studziennej nie spełni swojego zadania i potrzebne jest inne zabezpieczenie, na przykład zbiornik buforowy z wężownicą, układ grawitacyjny lub zasilanie awaryjne.
Zawór schładzający nie zastępuje zaworu bezpieczeństwa i naczynia wzbiorczego. Działa razem z nimi. Gdy z zaworu bezpieczeństwa regularnie kapie woda, warto ustalić przyczynę, o czym piszemy w tekście o tym, dlaczego zawór bezpieczeństwa w kotle kapie wodą na podłogę kotłowni. Zawory i grupy bezpieczeństwa znajdziesz w kategorii zawory bezpieczeństwa i zabezpieczenia instalacji c.o..
Kontrola i najczęstsze problemy
Zawór schładzający pracuje rzadko, czasem raz na kilka lat, dlatego łatwo o nim zapomnieć. Tymczasem gniazdo może zarosnąć kamieniem, a zawór nie otworzy się wtedy, gdy będzie potrzebny.
| Problem | Możliwa przyczyna |
|---|---|
| Zawór nie otwiera się przy przegrzaniu | Kamień na gnieździe, zamknięty dopływ wody, uszkodzony czujnik |
| Zawór stale cieknie do kanalizacji | Zanieczyszczenie pod uszczelką, zbyt niska nastawa, zużycie gniazda |
| Przepływ jest zbyt mały | Niskie ciśnienie w wodociągu, zatkany filtr, za długa rura odpływowa |
| Zawór działa przy normalnej pracy kotła | Kocioł pracuje na zbyt wysokiej temperaturze lub ma za mały odbiór ciepła |
- Raz w roku, przed sezonem grzewczym, sprawdź działanie zaworu. Wiele modeli ma przycisk lub pokrętło do ręcznego otwarcia.
- Czyść filtr przed zaworem i kontroluj, czy lejek odpływowy nie jest zatkany.
- Nie zamykaj dopływu wody do zaworu nawet wtedy, gdy kocioł nie pracuje latem, jeśli może zostać rozpalony bez uprzedzenia.
Jeśli termometr kotła często pokazuje temperatury bliskie progowi zadziałania, problem leży w pracy instalacji, a nie w zaworze. Pomocny będzie tekst o tym, co zrobić, gdy termometr na kotle pokazuje przegrzanie.
Inne zabezpieczenia przed przegrzaniem
Oprócz zaworu schładzającego stosuje się zasilanie awaryjne pompy z zasilacza UPS, zbiornik buforowy przejmujący nadmiar ciepła, a w nowoczesnych kotłach automatykę ograniczającą dopływ powietrza. Najlepiej, gdy kilka rozwiązań działa jednocześnie, bo każde z nich może zawieść w innej sytuacji. Przy kotłach z podajnikiem automatyka zwykle zatrzymuje podawanie paliwa, ale żar w palenisku nadal wymaga odbioru ciepła.
Przy modernizacji kotłowni, na przykład przy przejściu z układu otwartego na zamknięty, warto zlecić instalatorowi sprawdzenie całego zestawu zabezpieczeń. Zmiana jednego elementu bez analizy pozostałych często kończy się układem, który działa na co dzień, ale nie chroni kotła w sytuacji awaryjnej.
Zawór schładzający to niewielki element, który działa bez prądu i chroni kocioł na paliwo stałe w najtrudniejszym momencie, przy awarii zasilania. Warto upewnić się, że jest zamontowany, podłączony do wody o odpowiednim ciśnieniu i regularnie sprawdzany.
Przeczytaj także
Jak przenieść grzejnik pod inne okno podczas remontu mieszkania
Ogrzewanie i energiaZmiana układu pokoju często oznacza, że grzejnik stoi w złym miejscu.
Czytaj artykuł: Jak przenieść grzejnik pod inne okno podczas remontu mieszkaniaJak przepłukać zamulony grzejnik i po czym poznać, że w instalacji krąży szlam
Ogrzewanie i energiaGrzejnik zimny na dole, mimo że jest odpowietrzony, to często znak zamulenia szlamem.
Czytaj artykuł: Jak przepłukać zamulony grzejnik i po czym poznać, że w instalacji krąży szlamJak wyczyścić filtr siatkowy przed pompą obiegową kotła i kiedy to robić
Ogrzewanie i energiaPompa szumi, grzejniki nagrzewają się nierówno, a kocioł zgłasza błąd przepływu.
Czytaj artykuł: Jak wyczyścić filtr siatkowy przed pompą obiegową kotła i kiedy to robić