Jak podłączyć czujnik zmierzchowy do oświetlenia zewnętrznego domu

Oświetlenie wejścia, podjazdu czy ogrodu najwygodniej jest sterować automatycznie. Czujnik zmierzchowy mierzy natężenie światła i włącza lampy, gdy robi się ciemno, a wyłącza je o świcie. Dzięki niemu nie trzeba pamiętać o wyłączniku, a dom nie stoi w ciemności, gdy właściciele wracają późno. Montaż jest prosty, ale wymaga dobrego wyboru miejsca dla czujnika i właściwego podłączenia.

• Dowiesz się, jakie są rodzaje czujników zmierzchowych.
• Poznasz zasady wyboru miejsca montażu sondy.
• Sprawdzisz, jak podłączyć czujnik do obwodu oświetlenia.
• Zobaczysz, jak połączyć go z czujnikiem ruchu lub zegarem.

Rodzaje czujników zmierzchowych

Rodzaj	Budowa	Zastosowanie
Czujnik zewnętrzny w obudowie hermetycznej	Czujnik i przekaźnik w jednej obudowie montowanej na ścianie	Proste układy, jedna lub kilka lamp przy wejściu
Wyłącznik zmierzchowy modułowy z sondą	Przekaźnik w rozdzielnicy, sonda światła na przewodzie wyprowadzona na zewnątrz	Większe instalacje, kilka obwodów, ogrody
Czujnik zmierzchowy wbudowany w lampę	Czujnik w obudowie oprawy	Pojedyncze kinkiety i lampy ogrodowe
Zegar astronomiczny	Zegar, który oblicza godziny zachodu i wschodu słońca dla danej lokalizacji	Gdy nie ma dobrego miejsca na sondę lub potrzebne są przerwy nocne

Wyłączniki modułowe i zegary astronomiczne montowane w rozdzielnicy mają tę przewagę, że cała elektronika jest chroniona przed wilgocią, a na zewnątrz znajduje się tylko mała sonda. Takie urządzenia, w tym zegary sterujące z funkcją astronomiczną, znajdziesz w kategorii zegary sterujące i astronomiczne do rozdzielnicy.

Gdzie zamontować czujnik

Najczęstszą przyczyną problemów z czujnikiem zmierzchowym jest złe miejsce montażu. Czujnik musi widzieć naturalne światło dzienne, a nie światło lamp, które sam włącza.

• Montuj czujnik na ścianie północnej lub w miejscu zacienionym od bezpośredniego słońca, żeby nie reagował na odbicia i nie wyłączał lamp za wcześnie.
• Nie umieszczaj go w zasięgu światła sterowanej lampy ani latarni ulicznej. Inaczej po włączeniu lampy czujnik uzna, że jest jasno, i ją wyłączy, co skończy się miganiem.
• Unikaj miejsc, gdzie czujnik zasłonią liście, śnieg lub pajęczyny.
• Montuj czujnik okienkiem w dół lub zgodnie z instrukcją, żeby woda nie zalegała na obudowie.

Podłączenie czujnika krok po kroku

Czujnik zmierzchowy działa jak automatyczny wyłącznik w obwodzie lampy. Ma zwykle zaciski: L, czyli fazę zasilającą, N, czyli przewód neutralny do zasilenia elektroniki, oraz wyjście L' lub strzałkę, z którego faza idzie do lamp.

1. Wyłącz zasilanie obwodu oświetlenia w rozdzielnicy i sprawdź brak napięcia próbnikiem.
2. Doprowadź do czujnika przewód zasilający z fazą i przewodem neutralnym.
3. Podłącz fazę do zacisku L, przewód neutralny do N.
4. Z zacisku wyjściowego poprowadź fazę do lamp, a przewód neutralny lamp połącz z N.
5. Przewód ochronny PE połącz bezpośrednio z lampami, z pominięciem czujnika.
6. Zamknij obudowę, sprawdź uszczelki i dławiki przewodów.
7. Włącz zasilanie i ustaw próg zadziałania pokrętłem, najlepiej wieczorem, przy natężeniu światła, przy którym lampy mają się włączać.

W obwodzie warto zostawić zwykły wyłącznik przed czujnikiem, który pozwoli wyłączyć oświetlenie całkowicie, na przykład na czas wymiany lampy. Instalacja zewnętrzna powinna być zabezpieczona wyłącznikiem różnicowoprądowym 30 mA.

Obciążenie przy lampach LED

Lampy LED pobierają mało mocy, ale ich zasilacze przy włączeniu na krótko pobierają duży prąd. Przy wielu lampach na jednym czujniku styki przekaźnika mogą się sklejać. Warto sprawdzić w danych czujnika dopuszczalne obciążenie dla LED, często znacznie niższe niż dla żarówek tradycyjnych. Przy większej liczbie lamp lepiej sterować przez stycznik.

Połączenie z czujnikiem ruchu i zegarem

Lampy świecące przez całą noc zużywają energię i bywają uciążliwe dla sąsiadów. Często lepszym rozwiązaniem jest podział oświetlenia:

• lampy przy wejściu sterowane czujnikiem zmierzchowym świecą od zmroku do określonej godziny,
• po tej godzinie zegar je wyłącza, a włącza je tylko czujnik ruchu,
• oświetlenie ogrodu czy elewacji włącza się o zmroku i wyłącza o północy.

Czujnik ruchu z wbudowanym progiem zmierzchowym reaguje na ruch tylko po zmroku. O zasadach jego montażu piszemy w tekście montaż czujnika ruchu w obwodzie oświetlenia. Jeśli czujnik ruchu włącza światło bez powodu, przyczyny omawia tekst o tym, dlaczego czujnik ruchu reaguje mimo braku obecności.

Ustawienie progu zadziałania i opóźnienia

Większość czujników ma pokrętło progu natężenia światła, opisane w luksach lub symbolami słońca i księżyca. Na początek warto ustawić próg w połowie zakresu, a potem przez kilka dni obserwować, o której lampy się włączają. Jeśli włączają się za wcześnie, przy jeszcze jasnym niebie, próg trzeba obniżyć. Wiele czujników ma też opóźnienie zadziałania, zwykle kilkadziesiąt sekund, które chroni przed włączaniem lamp przy krótkim zacienieniu, na przykład przez przejeżdżający samochód czy chmurę. Przy zegarach astronomicznych ustawia się datę, godzinę i lokalizację, a także ewentualne przesunięcie względem zachodu słońca, na przykład włączenie 15 minut po zachodzie. Zegar trzeba sprawdzić po zmianie czasu z letniego na zimowy, jeśli nie robi tego automatycznie.

Najczęstsze problemy

• Lampy migają o zmroku, bo światło lampy pada na czujnik.
• Lampy włączają się w pochmurny dzień, bo próg jest ustawiony zbyt wysoko.
• Czujnik nie wyłącza lamp rano, bo jest zabrudzony lub zasypany śniegiem.
• W obudowie zbiera się woda, bo przewody weszły od góry lub dławik nie jest dokręcony.

Przy oświetleniu ogrodu zasilanym kablem ziemnym czujnik lub zegar umieszcza się w rozdzielnicy domowej albo w szczelnej skrzynce na elewacji, a nie przy samych lampach w trawniku. Dobrze umieszczony czujnik zmierzchowy, uzupełniony zegarem lub czujnikiem ruchu, zapewnia oświetlenie dokładnie wtedy, kiedy jest potrzebne, bez zbędnego zużycia energii.