Przejdź do treści

Liczbę i wysokość gniazd podtynkowych planuje się pokój po pokoju jeszcze przed tynkami

Gniazda i uziemienia

Podwójne gniazdo elektryczne, jakie montuje się jako gniazdka elektryczne podtynkowe w pokojach

Gniazda najlepiej zaplanować na rzucie mieszkania z rozstawionymi meblami i sprzętami, pokój po pokoju, zanim elektryk zacznie kuć bruzdy. Gniazdo dołożone po tynkach oznacza kucie świeżej ściany albo przedłużacz na lata. Do tego dochodzi decyzja o wysokościach, rodzaju puszek, podziale na obwody i ewentualnym gnieździe trójfazowym w garażu lub warsztacie.

Wiele osób zostawia te decyzje elektrykowi, a ten montuje gniazda według własnego schematu, zwykle po jednym podwójnym przy każdej ścianie. Taki układ rzadko pasuje do tego, gdzie później staną łóżko, biurko, telewizor czy ekspres do kawy. Godzina pracy z planem mieszkania i listą urządzeń oszczędza wielu kompromisów.

Ile gniazd w którym pomieszczeniu

Przepisy nie podają sztywnej liczby gniazd w mieszkaniu, mówią raczej o bezpieczeństwie i podziale na obwody. W praktyce przyjmuje się, że gniazd powinno być wyraźnie więcej, niż wynika z obecnej liczby urządzeń, bo przybywa ładowarek, sprzętów kuchennych i elektroniki. Dobrym punktem wyjścia jest przejście po każdym pomieszczeniu z pytaniem, co i gdzie będzie podłączone, a następnie dodanie zapasu.

Poniższe zestawienie podaje orientacyjne wartości dla typowego domu lub mieszkania. To nie norma, tylko punkt startowy do własnego planu:

PomieszczenieOrientacyjna liczba punktówGdzie najczęściej
Salon5-8przy telewizorze i sprzęcie audio, przy kanapie, w narożnikach pod lampy
Sypialnia4-6po obu stronach łóżka, przy toaletce, przy biurku lub szafie
Kuchnia6-10nad blatem co około 1 m, przy lodówce, zmywarce, piekarniku, okapie
Łazienka2-3przy lustrze, przy pralce, przy grzejniku z grzałką
Pokój do pracy4-6przy biurku nad blatem i pod nim, przy drukarce
Przedpokój1-2pod odkurzacz i ładowarki
Garaż3-5przy stole warsztatowym, przy bramie, w miejscu ładowania

Liczba punktów nie oznacza liczby puszek. Podwójne gniazdo w jednej ramce liczy się jako dwa punkty, a przy biurku czy telewizorze sprawdzają się zestawy trzech lub czterech gniazd w ramce wielokrotnej. Przy wyborze osprzętu warto od razu ustalić serię i kolor, bo ramki wielokrotne różnych producentów nie są ze sobą zgodne. Przegląd dostępnych modeli, od pojedynczych gniazd z uziemieniem po wersje z klapką i z portami USB, daje kategoria gniazdka elektryczne podtynkowe.

Wysokość montażu i puszki

W pokojach gniazda montuje się zwykle około 30 cm nad podłogą, licząc do środka puszki. Przy łóżku praktyczniejsza jest wysokość blatu szafki nocnej lub kilka centymetrów powyżej, czyli orientacyjnie 50-70 cm, żeby ładowarka telefonu nie wymagała schylania się. Przy biurku dobrze jest mieć część gniazd tuż nad blatem, a część pod nim dla komputera i listwy. Za telewizorem wiszącym na ścianie gniazda montuje się na wysokości, na której zasłoni je ekran, zwykle w okolicy dolnej krawędzi uchwytu.

W kuchni gniazda nad blatem umieszcza się kilkanaście centymetrów nad jego powierzchnią, a więc przy blacie na wysokości 85-90 cm zwykle około 105-115 cm od podłogi. Trzeba uwzględnić wysokość płytek i ewentualnej listwy przyblatowej. Gniazda dla zmywarki i lodówki do zabudowy umieszcza się w szafce obok urządzenia, a nie za nim, żeby dało się je wyłączyć bez wysuwania sprzętu.

W łazience gniazda nie mogą znajdować się w strefach 0, 1 i 2, czyli w wannie, nad nią i w pasie 60 cm od jej krawędzi lub od brodzika. Stosuje się gniazda o stopniu ochrony co najmniej IP44, najczęściej z klapką. Przy ścianach działowych z płyt gipsowo-kartonowych stosuje się puszki do zabudowy suchej z łapkami rozporowymi, a w ścianach murowanych zwykłe puszki podtynkowe. Puszki głębokie warto zastosować wszędzie tam, gdzie w puszce mają się zmieścić połączenia przelotowe, bo przewody upchnięte w płytkiej puszce utrudniają montaż mechanizmu i grzeją się na zaciskach.

Puszki w zestawach wielokrotnych osadza się w rozstawie zgodnym z ramką, najczęściej 71 mm między środkami, i poziomuje przed tynkowaniem. Krzywo osadzona puszka oznacza krzywą ramkę, której nie da się później wyprostować.

Obwody i zabezpieczenia

Gniazda w mieszkaniu dzieli się na kilka obwodów, tak żeby awaria jednego urządzenia nie wyłączała połowy domu. Obwody gniazd ogólnych wykonuje się zwykle przewodem miedzianym o przekroju 2,5 mm2, zabezpieczonym wyłącznikiem nadprądowym 16 A, a każdy obwód gniazd musi być objęty ochroną wyłącznika różnicowoprądowego o prądzie zadziałania nie większym niż 30 mA. Przy planowaniu obwodów sprawdzają się proste zasady:

  • osobny obwód dla gniazd nad blatem kuchennym, a często dwa, bo czajnik, ekspres i mikrofala pracują jednocześnie,
  • osobne obwody dla pralki, zmywarki i piekarnika, zgodnie z mocą podaną przez producenta,
  • gniazda w łazience na obwodzie objętym ochroną różnicowoprądową, najlepiej osobnym,
  • gniazda zewnętrzne i w garażu na osobnych obwodach, które można wyłączyć niezależnie,
  • w każdym pokoju gniazda podzielone tak, żeby jeden obwód nie obsługiwał całego piętra.

Na rozdzielnicy warto zostawić rezerwę miejsca na kilka modułów. Dołożenie obwodu dla klimatyzacji, ładowarki samochodu czy pompy ciepła jest wtedy proste, a nie wymaga wymiany całej obudowy.

Gniazdo 400 V w garażu i warsztacie

Dom z przyłączem trójfazowym pozwala zamontować w garażu gniazdo 400 V. Przydaje się do betoniarki i pił z silnikiem trójfazowym, sprężarek, większych spawarek i nagrzewnic, a czasem do przenośnej ładowarki samochodu elektrycznego. Typowe gniazdo ma pięć styków, trzy fazy, przewód neutralny i ochronny, oraz prąd znamionowy 16 A lub 32 A. W warsztacie najczęściej wystarcza 16 A.

W ścianie murowanej lub w ścianie garażu, gdzie nie chce się mieć wystającej obudowy, montuje się gniazdo trójfazowe podtynkowe o stopniu ochrony IP44, z pokrywą chroniącą przed kurzem i wodą. Wersje przelotowe pozwalają doprowadzić zasilanie dalej, do drugiego gniazda lub odbiornika, bez dodatkowej puszki. Obwód wykonuje się przewodem pięciożyłowym o przekroju dobranym do zabezpieczenia, przy 16 A zwykle 2,5 mm2, chroni się go trójbiegunowym wyłącznikiem nadprądowym i czterobiegunowym wyłącznikiem różnicowoprądowym.

Po podłączeniu sprawdza się kolejność faz miernikiem lub wskaźnikiem, bo od niej zależy kierunek obrotów silników trójfazowych. Odwrotnie kręcąca się betoniarka czy pompa to częsty efekt zamiany przewodów. Gniazdo w garażu montuje się na wysokości wygodnej przy podłączaniu ciężkiej wtyczki, zwykle około 100-120 cm nad posadzką, z dala od miejsca, w którym parkuje samochód i ścieka woda z karoserii.

Jeśli w przyszłości planowany jest samochód elektryczny, warto od razu doprowadzić do garażu przewód o większym przekroju z zapasem miejsca w rozdzielnicy. Stała ładowarka ścienna podłączana na sztywno jest wygodniejsza i bezpieczniejsza od ładowania z gniazda, ale wymaga przygotowanej trasy, którą najtaniej wykonać na etapie budowy.

Przeczytaj także